امام زاده ذبیعه خاتون اشترجان
امامزاده ربيعه خاتون اشترجان در موقعيت جغرافيايي ۳۲ درجه و ۲۸ دقيقه و ۴۹ ثانيه عرض شمالي و در ۵۱ درجه وِ ۲۸ دقيقه و ۴۸ ثانيه طول شرقي، در شهر اشترجان، از بخش مرکزي شهرستان فلاورجان قرار دارد. اين امام زاده، در سي وسه کيلومتري جنوب غرب اصفهان و در فاصله چندصدمتري از مسجد جامع اشترجان، واقع شده است. بناي اين امامزاده در سابق از خشت ساخته شده و با کاه گل پوشانيده و روي آن با گچ، سفيدکاري شده بود و داراي تزيينات کاشي کاري و محراب گچ بري بوده که اين محراب، هم اکنون در بخش اسلامي موزه ملي ايران (تالار ايلخاني) نگهداري مي شود (ويلبر ۱۵۰،۱۳۴۶) بناي نوساز کنوني امام زاده، بنايي است با پلان مربع گنبددار که با مصالح جديد و بنا به گفته اهالي روستا،بر جايگاه سابق امامزاده احداث گرديده است و فضاي داخلي امروزي امام زاده، بيشتر با آينه کاري آراسته شده است.
محراب گچ بري امامزاده ربيعه خاتون اشترجان
محرابي مستطيل شکل به ارتفاع حدود ۱۵/۴ متر، عرض ۶۸/۲ متر و عمق ۵۰ سانتي متر است و متشکل از يک پيشاني کتيبه دار و يک کتيبه کوفي الحاقي در بالاي آن، يک حاشيه پهن اصلي با نقوش گياهي، يک طاق نما با قوس تیزه دار که بر روي دو ستون نما با سرستون هاي گلداني شکل قرارگرفته و اطراف آن را، يک حاشيه کتيبه دار احاطه نموده است
1-1-1 تزیینات محراب
1-1-1-1 کتیبه ها: کتیبه های نقش شده بر این محراب با خط کوفی و قلم ثلث در پس زمینه ای از ساقه های گیاهی با قوس هاب حلزونی و نقوش اسلیمی، زیبایی خاصی به آن بخشیده که در زیر به معرفی آن ها می پردازیم:
کتیبه اول و دوم: بر کتیبه پیشانی محراب سوزه مبارکه اخلاص به قلم ثلث نوشته شده است.
در حاشیه دور محراب (اطراف طاق نما) به خط کوفی، آیات یک تا شش سوره مومنون آمده که قسمتی از گچ بری های حاشیه سمت راست و تمام نوشته های سمت چپ آن از بین رفته است و تنها بخشی از ان باقی مانده است.
کتیبه سوم و چهارم: یک حاشیه کتیبه دار در اطراف قوس طاق نما، دربردارنده سوره مبارکه حمد به قلم ثلث به صورت بسیار زیبایی نوشته شده است
کتیبه های پنجم و ششم: در سمت راست و چپ بدنه داخلی محراب، به ترتیب امضای سازنده محراب “فی سنه ثمان و سبعائه” به قلم ثلث نوشته شده است.
نقوش:
نقوش محراب را انواع اسليمي؛ نيم اسليمي، سر اسليمي، اسليمي دهان اژدري (در ابعاد کوچک و بزرگ) با تزئينات آژده کاري و اشک مانند و نيز نقش مايه ختايي (گل چند پر ساده، گل چرخشي) که با خطوط موازي (هاشور) مزين شده اند، نقوش هندسي هم به صورت ساده و هم به صورت گره سازي و همچنين رنگ آميزي تشکيل مي دهد؛ که در زير به جزييات بيشتر نقوش مذکور مي پردازيم: حاشيه اصلي و پهن دورتادور محراب، به عرض چهل و يک سانتي متر که دو طرف و پيشاني محراب را، در برگرفته شامل؛ نقوش گياهي ظريف و پرکاري است که درون قاب هاي دالبري شکلي قرار دارند که با خطوط موازي (هاشور)، آژده کاري و تزئينات اشک مانند، تزيين شده اند پس ازآن دو نوار باريک نمايان است؛ نوار اول به پهناي حدود هشت سانتي متر با طرح زنجير مانند و نوار دوم به عرض شش سانتي متر، متشکل از تکرار خطوط منحني و شکل هاي هندسي ساده. بعد از اين دو نوار، کتيبه يي، به پهناي بيست وچهار سانتي متر، اطراف طاق نما را، احاطه کرده و بعد از آن حاشيه باريک ديگري موجود است که همچون حاشيه باريک دوم که ذکر شد، از تکرار خطوط منحني و شکل هاي هندسي ساده، به وجود آمده است. پس ازاين حاشيه، قسمت اصلي محراب، طاق نما و لچکي هاي اطراف آن است که با دواير، نقوش گياهي و ساقه/ بندهاي تو خالي (شبکه بندي شده) که در فواصل معيني توسط دواير (توخالي) از هم تفکيک شده اند و همچنين ستون نماها و سرستون هاي گلداني شکل، اطراف طاق نماست. اين ستون نماها با گره (گره کند دوازده و پنج) و تزئينات آژده کاري و حميل بندي هاي دو خطي آراسته گرديده است. سرستون اين ستون نماها به صورت برجسته و گلداني شکل با انواع نقوش اسليمي، ختايي (گل ساده دوازده پر و شش پر) و هندسي (طرح زنجير باف) به نحو زيبايي اجرا شده است. در فرورفتگي داخلي محراب نيز، يک حاشيه ديگر قابل مشاهده است که طرح اصلي طاق نما را، در برگرفته که ترکيبي از نقوش گياهي (اسليمي و ختايي) و هندسي (گره) است، که با خطوط موازي (هاشور) و تعدادي حفره هاي کوچک توخالي تزئين گرديده است (طرح داخلي طاق نما شامل اسليمي هاي ساده، دهان اژدري، خرطوم فيلي (در ابعاد کوچک و بزرگ) با تزئينات آژده کاري و اشک مانند و نيز نقش مايه ختايي (چند پَر ساده و چرخشي) که به صورت زيبا و منحصر به فردي گچ بري شده است. در حال حاضر بقاياي رنگ لاجوردي، در زمينه اين طاق نما قابل مشاهده است که جلوه بصري خاصي بدان بخشيده است و در قسمت پايين آن يک قاب مستطيل شکل موجود است که قسمت مرکزي آن داراي يک طرح طاق نماست و اطراف آن با گره سازي (گره هشت و طبل گردان) و نواري باريک از نقوش اسليمي ساده، اجرا گرديده است. در قسمت ديوارهاي فرورفته جانبي محراب، درست در زير همان بخشي که کتيبه هاي هنرمند و تاريخ ساخت محراب قرار دارد، حاشيه اي پهن از اسليمي ها و سراسليمي ها که با تزئينات اشک مانند، آژده کاري، هاشور و زمينه اي به رنگ لاجوردي، مزين شده است.
بازدیدها: 0
